برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
138
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
رنگ سياه - به حكام و امراء اعطاء مىكرد . « 556 » خانوادههاى اعيان بيرقهاى كوچك خود را داشتند . « 557 » سلجوقيان ، كه در اصل پرچم قرمز داشتند ، پس از تصرف بغداد ( 447 ه / 1055 م ) پرچم سياه را قبول كردند ؛ « 558 » قراخانيان به طور مدام رنگ قرمز ( نارنجى ) را حفظ كردند . « 559 » ( چترها نيز رنگ مشابهى داشتند ) . - قرمز رنگ خوارج بوده است ؛ سفيد رنگ علويان بود ( پس از آن همچنين فاطميان ) . « 560 » شايد سنخيتى بين رنگ عباسيان « 561 » و علويان وجود داشت كه پس از برگزيده شدن امام علىّ بن موسى الرضا ( ع ) بهعنوان وليعهد از جانب خليفه مأمون ( شوال 201 ه / 18 آوريل 817 م ) رنگ سبز رسميت يافت . « 562 » چه رنگ سبز بهويژه « رنگ پيامبر » شده بود .
--> ( 556 ) . طبرى تاريخ ، 2 ، ص 1949 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 143 ؛ 109 Ass . II ( Text ) ; ( سال 130 ه / 8 - 747 م ) ؛ حمزه اصفهانى : تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء ، ص 153 ( سال 314 ه / 926 م ) ؛ صولى : اخبار الراضى و المتقى ، ص 232 . - Vloten , Abb . 138 - 140 ; vloten , Rech . 63 f . - پيروان عباسيان در خراسان دو پرچم براى دستههاى ويژه داشتند « الظّل » ( سايه ) ، و « السحاب » ( ابر ) ، با نوشتههاى قرآنى ( 22 ، 40 ) : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1954 ؛ ابن اثير : الكامل ، خ 5 ، ص 133 . - Volten , Abb . 78 , 97 . uz . 2 ( 557 ) . اشعريان در قم : قمى : تاريخ قم ، ص 282 و بعد . ( با تصوير ) . - صديقى ، 41 . ( 558 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 144 ، 148 و : . ( تحت عنوان « بيرق » ) . Urada / Turk , I 279 . - uz . 478 ; Koprulu in der EI , turk . II 407 f . ( 559 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 352 ( سال 1033 م ) - Kuprulu , Senb . 40 Koprulu in der EI , U 2 . 30 , Anm . 2 turk . II 406 f . ( 560 ) . در حدود سال 318 ه / 930 م يكى از اميران طبرستان پوشيدن لباس سفيد را بهعنوان علامت ويژه عقايد علويان در نظر گرفت : ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 151 ؛ اين امر براى زيديان نيز معتبر بود : همان كتاب ، ص 167 ( سال 251 ه / 865 م ) . ( 561 ) . سياه نيز نزد آنان رنگ دستارها بود ( سال 375 ه / 985 م همراه با انتصاب يكى از آل بويه - شيعى ! : روذراورى : ذيل تجارب الامم ، ص 99 ) و به طور كلى سياه رنگ لب س بود ( سال 129 ه / 747 دينورى : اخبار الطوال ، ص 359 و بعد - ازاينرو طرفداران عباسيان به سادگى « سياهپوشان » ( المسوده ) ناميده مىشوند : ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 17 . مجموعهاى از سمبل رنگهاى مختلف در كتاب زير موجود است : Wellhausen , Arab . 332 , Anm . I . ( 562 ) . يعقوبى : تاريخ ، ج 2 ، ص 545 ، 551 . - و نيز ujun 353 ; يعقوب محمد كلينى : الكافى فى علم الدين ( مجموعه احاديث معروف شيعه ) ، چاپ سنگى ، تهران 1889 ، ص 201 .